تجربه تاریخی در روند توسعه و پیشرفت کشورها نشان میدهد که توانمندی دفاعی و امنیت پایدار، زیربناییترین زیرساخت توسعه کشورهای مستقل است نه یکی از ابعاد آن. توسعه، در معنای پایدار خود، مستلزم انباشت سرمایه مادی، انسانی و نهادی در افق بلندمدت است و چنین انباشت و برنامهریزی تنها در شرایطی ممکن میشود که زیست سیاسی ـ اقتصادی کشور از ثبات و امنیت برخوردار باشد. از این منظر، امنیت دیگر محصول توسعه نیست، بلکه شرط فعالکننده آن است؛ یعنی متغیری که امکان پیوند خوردن مؤلفههای اقتصادی، اجتماعی و فناورانه را در یک مسیر پایدار فراهم میسازد.
در چارچوب مفهوم امنیت پایدار نیز ، زیرساخت دفاعی کشور ها فقط از جنبه نظامی مورد توجه قرار نمی گیرد ، این زیر ساخت در واقع بخشی از ساخت قدرت ملی به شمار میآید؛ قدرتی که همزمان واجد ابعاد سخت و نرم است. هنگامی که دفاع از کشور ، دانشمحور، نهادمند و بومی باشد، نقش آن از حفاظت فیزیکی خاک و مرزها فراتر رفته و به تثبیت امکان حکمرانی، تضمین تداوم سیاستهای کلان و کاهش ریسکهای ساختاری در پیشرفت منجر میشود. در چنین وضعیتی، توسعه بر اساس ظرفیتهای درونی امنیتساز پیش میرود نه بر پایه فرض خوشبینانه ثبات بیرونی که معمولا به راحتی در فراز و نشیب های سیاسی متزلزل می گردد !
در واقع یکی از تفاوتهای بنیادین میان کشورهای مستقل و کشورهای تابع در مسیر توسعه، نوع اتکای امنیتی آنهاست. توسعهای که بر امنیت عاریهای یا تضمینهای بیرونی بنا شده باشد، هرچند ممکن است در دورههایی به رشد اقتصادی منجر شود، اما از منظر پایداری، ذاتاً شکننده است؛ زیرا با تغییر موازنههای قدرت، بحرانهای ژئوپلیتیک یا تحولات در اراده حامیان بیرونی، بنیان آن تضعیف میشود. در مقابل، توسعه متکی بر توان دفاعی درونزاست که امکان تصمیمگیری مستقل، تنظیم اولویتهای بومی و مقاومت در برابر فشارهای بیرونی را فراهم میآورد و از این طریق، افق توسعه را از کوتاهمدت به بلندمدت منتقل میکند.
در اقتصاد مقاومتی نیز، صنعت دفاعی و زیرساخت امنیتی نقشی اساسی ایفا میکند. دفاع بومی و دانشمحور، از طریق سرریزهای فناورانه، تحریک تقاضای دانشبنیان و نوآوری نهادی، به تقویت بنیانهای اقتصادی کشور کمک میکند. امنیت پایدار، زمینه امنیت سرمایهگذاری، ثبات سیاست صنعتی و تابآوری ساختارهای تولیدی را فراهم میسازد؛ امری که بدون آن، حتی پیشرفتهترین برنامههای توسعهای نیز در معرض وقفه، استحاله یا وابستگی قرار میگیرند. در حقیقت توانمندی دفاعی و امنیت پایدار، زیرساختِ زیرساختهای توسعه است. این توانمندی، اگر در چارچوب حکمرانی سالم، دانشمحوری و پیوند با سایر مؤلفههای قدرت ملی شکل گیرد، شرط تداوم و پایداری پیشرفت خواهد بود.
