صنعت موشکی مقدمه و شرط لازم برای ورود هر ملتی به باشگاه قدرتهای فضایی است. در جهان امروز، توانمندی ها و فناوری های فضایی به عنوان بعد چهارم قدرت و بستری حیاتی برای توسعه زیرساختهای اقتصادی، زیستمحیطی و اطلاعاتی شناخته میشود. اما کلید دستیابی به این گنجینه بیپایان، در اختیار داشتن فناوری حاملهای فضایی است؛ فناوریای که دقیقاً همان دانش فنی و مهندسی موجود در صنعت موشکی است. بدون توسعه یک برنامه موشکی قدرتمند و پیشرفته، صحبت از صنعت فضایی بومی تنها یک ادعای نمایشی و وابسته باقی میماند. تاریخ توسعه فضایی قدرتهای بزرگ نظیر روسیه، آمریکا و چین نیز گواه این حقیقت است که تمام برنامههای فضایی غیرنظامی، مستقیماً بر مبتنی بر زیرساخت موشکی بالستیک قارهپیما (ICBM) شکل گرفته اند. موشک سایوز روسیه که امروزه فضانوردان را به ایستگاه فضایی میبرد، تکاملیافته مستقیم موشک بالستیک r-7 است و موشکهای اطلس و تیتان ناسا نیز ریشههای کاملاً نظامی دارند. بنابراین، تلاش برای تفکیک صنعت موشکی از صنعت فضایی، نادیده گرفتن الفبای مهندسی هوافضا و انکار بدیهیات تاریخی است.
اهمیت حیاتی صنعت موشکی در چرخه فضایی، در نقش حامل در این صنعت نهفته است. تمام رویاهای بلندپروازانه بشر برای بهرهبرداری از فضا، از اینترنت ماهوارهای گرفته تا پایش تغییرات اقلیمی، در گرو توانایی غلبه بر جاذبه زمین است. این توانایی یعنی داشتن موتورهایی با ایمپالس ویژه بسیار بالا، سازههایی فوقسبک اما مقاوم در برابر فشارهای دینامیکی عظیم و سیستمهای هدایت و کنترلی که بتوانند محموله را با دقت چند متر در مداری صدها کیلومتر بالاتر از سطح زمین تزریق کنند.
اینها دقیقاً همان فناوریهایی هستند که در طراحی موشکهای دوربرد نظامی توسعه مییابند. کشوری که نتواند موتور موشک بالستیک بسازد، قطعاً نخواهد توانست ماهوارهبر بسازد و مجبور است برای ارسال کوچکترین ماهواره تحقیقاتی خود، در صف انتظار قدرتهای فضایی بایستد، هزینههای گزاف ارزی بپردازد و در نهایت نیز با محدودیتهای سیاسی و امنیتی آنها مواجه شود. بنابراین، برنامه موشکی ایران تضمینکننده استقلال علمی و دسترسی آزادانه کشور به منابع و فرصتهای نامحدود فضایی است.
کاربردهای صنعت فضایی که تماماً متکی به زیرساختهای پرتاب موشکی است، طیف وسیعی از چالشهای ملی را پوشش میدهد. در حوزه مدیریت منابع و محیط زیست، دادههای ماهوارهای ابزاری بیبدیل برای پایش خشکسالی، مدیریت منابع آب، نظارت بر جنگلها و مراتع و پیشبینی دقیق بلایای طبیعی مانند سیل و طوفان هستند. کشاورزی دقیق مبتنی بر تصاویر ماهوارهای میتواند بهرهوری تولید غذا را متحول کند و امنیت غذایی کشور را ارتقا بخشد. در حوزه ارتباطات و تبادل داده، آینده اقتصاد دیجیتال جهان به منظومههای ماهوارهای مدار پایین (LEO) گره خورده است که اینترنت پرسرعت و ارزان را به دورافتادهترین نقاط میرسانند. محروم بودن از توانایی پرتاب مستقل این ماهوارهها، به معنای عقبماندگی از قطار پرشتاب اقتصاد دیجیتال و وابستگی اطلاعاتی به بیگانگان در دهههای آینده خواهد بود. حتی در حوزه اکتشاف معادن و نفت، سنجش از دور فضایی با هزینهای بسیار کمتر و دقتی بالاتر از روشهای سنتی، نقشههای منابع زیرزمینی را آشکار میسازد. همه این دستاوردها، در امتداد پیشرفت صنعت موشکی ممکن می شود.
علاوه بر جنبههای غیرنظامی، همافزایی فناورانه میان صنعت موشکی و فضایی، پیشران توسعه در سایر علوم استراتژیک است. دانش مواد پیشرفتهای که برای ساخت نازلهای موشک با تحمل حرارت ۳۰۰۰ درجه توسعه مییابد، در صنایع نیروگاهی و توربینسازی کاربرد پیدا میکند. الگوریتمهای هدایت و ناوبری پیچیدهای که برای تزریق دقیق ماهواره در مدار نوشته میشود، در رباتیک پیشرفته و خودروهای خودران استفاده میشود. سیستمهای مخابراتی امن و رمزنگاری شده فضایی، زیرساختهای بانکی و شبکه ملی اطلاعات را ایمنسازی میکنند. بنابراین، سرمایهگذاری در صنعت موشکی، در واقع احیا و بروزرسانی اکوسیستمِ علم و فناوری کشور است. هر گامی که در ارتقای برد، دقت و قدرت حمل موشکهای ایرانی برداشته میشود، مستقیماً فاصله ما را با مدار زمینآهنگ (GEO) و بهرهبرداری تجاری از فضا کمتر میکند.
در حقیقت، باید گفت که در دنیای بیرحمِ رقابتهای ژئوپلیتیک، دسترسی به فضا یک حق نیست که به آسانی به کسی اعطا شود، فضا یک توانایی است که باید به دست آید. کشورهایی که فاقد چرخه کامل فضایی (طراحی ماهواره، ساخت پایگاه پرتاب و مهمتر از همه، ساخت ماهوارهبر بومی) باشند، در آیندهای نزدیک به مستعمرات دیجیتال قدرتهای فضایی تبدیل خواهند شد. صنعت موشکی ایران با عبور از سد تحریمها و دستیابی به فناوریهای لبه دانش، این حصار انحصار را شکسته است. ماهوارهبرهای قاصد، قائم و سیمرغ که حاصل سرریز فناوری موشکهای نظامی به بخش فضایی هستند، اثبات کردهاند که ایران عزم جدی برای تبدیل شدن به یک بازیگر فعال در فضا دارد. تضعیف برنامه موشکی به هر بهانهای، در واقع بریدن بالهای پرواز کشور به سوی آینده و محروم کردن نسلهای آتی از مزایای بیپایان عصر فضا خواهد بود.
