مدیریت مؤثر تنگه هرمز مجموعهای از عایدیهای ژئوپلیتیکی، اقتصادی و راهبردی را برای ایران ایجاد میکند. نخست آنکه این گذرگاه به ایران امکان میدهد در جایگاه یک اهرم ژئوپلیتیکی در نظم انرژی جهان عمل کند. به بیان دیگر، ایران میتواند از موقعیت جغرافیایی خود برای افزایش قدرت چانهزنی در معادلات منطقهای و جهانی بهره ببرد. دوم، مدیریت ترافیک دریایی در این گذرگاه امکان ایجاد درآمدهای مستقیم از محل خدمات بندری، راهبری کشتیها، ایمنی کشتیرانی و سایر خدمات دریایی را فراهم میکند. سوم، تسلط عملیاتی بر این مسیر حیاتی میتواند به افزایش سهم ایران در بازار جهانی نفت و گاز و تسهیل صادرات انرژی منجر شود. چیزی که امروز در برخی آمارها وجود دارد و فروش نفت ایران را بیش از ۲میلیون بشکه اعلام میکند که در سالهای اخیر بیسابقه است. علاوه بر این، نقشآفرینی در تأمین امنیت کشتیرانی و کاهش ریسکهای عبور نفتکشها میتواند به شکلگیری بازار خدمات امنیت دریایی و آثار مثبت در حوزه بیمه و حملونقل منجر شود. حتی برخی شرکتهای بیمهای از خود ایران میتوانند در این امور نقش آفرینی داشته باشند. در نهایت، مدیریت کارآمد این تنگه به معنای تبدیل یک مزیت جغرافیایی طبیعی به سرمایهای راهبردی و پایدار برای اقتصاد و قدرت ملی است.
در کنار همه این منافع، موضوع مهم دیگری نیز مطرح میشود که ماهیتی متفاوت دارد و آن مسئله غرامت و خسارت ناشی از تجاوز به خاک کشور است. در ادبیات حقوقی، خسارت به جبران کامل زیانهای مادی و مستقیم ناشی از اقدامات خصمانه دشمن اشاره دارد، در حالی که غرامت میتواند شامل پرداختهایی برای جبران تبعات گستردهتر، هزینههای تحمیلشده و آثار فراتر از خسارات مستقیم باشد. در جنگ اخیر بین ایران و آمریکا، کشور عزیز ایران متحمل خسارات مختلفی در زیرساخت و غیر آن شده است که بر اساس اصول پذیرفتهشده حقوق بینالملل، دولت متجاوز موظف است تمامی خسارات ناشی از جنگ و اقدامات غیرقانونی خود را تا سقف کامل جبران کند. در چنین چارچوبی، مدیریت و کنترل مؤثر تنگه هرمز میتواند بهعنوان یک ابزار عملی برای تضمین اجرای این حق عمل کند، زیرا این گذرگاه یکی از حیاتیترین شریانهای انرژی جهان است و کنترل آن قدرت لازم برای الزام طرف متجاوز به پذیرش مسئولیت و پرداخت خسارات را فراهم میسازد. بنابراین، دریافت غرامت و خسارت از متجاوز، مقولهای مستقل از عایدیهای اقتصادی تنگه هرمز است، اما همین موقعیت راهبردی میتواند تحقق و تضمین آن را امکانپذیر کند.
